Chính phủ Anh điều tra khoản tài trợ 180 triệu USD cho trường đại học Anh của tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo

Chính phủ Anh điều tra khoản tài trợ 180 triệu USD cho trường đại học Anh của tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo

Theo thông tin trên tờ Telegraph, chính phủ Anh đang “tích cực điều tra” khoản tài trợ 180 triệu USD của tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo cho Linacre College, một trường thuộc Đại học Oxford.

Năm 2021, bà Nguyễn Thị Phương Thảo, Tổng giám đốc Vietjet Air gây chấn động với đề xuất tài trợ khoản tiền khổng lồ 180 triệu USD cho Linacre College, một trường thuộc Đại học Oxford. Chính phủ Anh hiện đang vào cuộc để làm rõ nghi ngờ động cơ đằng sau, sau khi một vị dân biểu lên tiếng bày tỏ lo ngại.

Cuối năm 2021, Linacre College tuyên bố, để tri ân “món quà to lớn” lên đến 155 triệu bảng Anh (tương đương 180 triệu USD) của Tập đoàn Sovico, trường sẽ đổi tên thành Thao Collge, nhằm vinh danh nữ tỉ phú Nguyễn Thị Phương Thảo, CEO hãng hàng không Vietjet và chủ tịch của Tập đoàn Sovico.

Tài trợ có điều kiện?

anh_dieu_tra_khoan_tien_180_trieu_usd_cua_nguyen_thi_phuong_thao_1

Tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo.

Tuy nhiên, theo thông tin trên tờ Telegraph, chính phủ Anh đang tiến hành “tích cực điều tra” khoản tài trợ hào phóng trên, theo bà Michelle Donelan, Bộ trưởng phụ trách Giáo dục đại học và sau đại học Anh Quốc.

Vụ việc bắt đầu từ một phiên thảo luận tại Hạ viện Anh về dự thảo luật giáo dục đại học. Khi đó, dân biểu Julian Lewis, thành viên đảng Bảo thủ, đã lên tiếng chất vấn bà Donelan rằng liệu bà có lo ngại về điều kiện đổi tên trường Linacre trước đề nghị tài trợ 180 triệu USD nói trên. 

Ông Lewis cũng nói thêm với tư cách cá nhân trên tờ Telegraphrằng: “Kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, các cường quốc ở phương Đông đã thành công hơn rất nhiều trong việc khuynh đảo các xã hội phương Tây bằng cách dùng những khoản tiền khổng lồ để luồn lách vào vị thế kiểm soát.”

Theo biên bản ghi nhớ giữa Linacre College và Tập đoàn Sovico ngày 31.10.2021, Linacre College có kế hoạch đổi tên thành Thao College sau khi Sovico trao khoản tài trợ đầu tiên trị giá gần 60 triệu USD.

Ông Lewis cũng chỉ ra rằng việc đổi tên phải thông qua Hội đồng Cơ mật (Privy Council – cơ quan tham vấn cho Nữ hoàng Anh) và hỏi quan điểm của Chính phủ về việc này.

Bà Donelan nói rằng bà mới được “lưu ý” về khoản tài trợ không lâu, đang tích cực điều tra và hứa sẽ đưa ra câu trả lời cho ông Lewis trong vài ngày tới.

Đạo luật nhằm bảo vệ “giá trị Anh Quốc”

Ngày 13.6, Chính phủ Anh đã ban hành đề xuất sửa đổi Luật Giáo dục Đại học về vấn đề tự do ngôn luận nhằm hạn chế ảnh hưởng của nước ngoài đối với trường học. Các tổ chức giáo dục ở nước này sẽ phải báo cáo những liên kết tài chính với cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài, và sẽ bị phạt nếu để xảy ra hạn chế tự do ngôn luận trong học thuật do thỏa hiệp để nhận được tài trợ từ nước khác.

Nadhim Zahari, Quốc vụ khanh Bộ Giáo dục Anh cho biết ông không muốn các trường đại học phải chịu áp lực thỏa hiệp tự do ngôn luận vì nguồn tài chính nước ngoài.

Bà Michelle Donelan cũng tuyên bố rằng Vương quốc Anh là quê hương của một số trường đại học hàng đầu thế giới. Trong nhiều thập kỷ, cam kết tự do ngôn luận và tự do học thuật là điều khiến sinh viên từ nhiều nơi trên khắp toàn cầu đến đây học tập. Bà nói: “Việc chúng tôi đang đưa ra dự thảo mới để bảo vệ các trường khỏi ảnh hưởng từ nước ngoài đi ngược lại giá trị Anh Quốc là điều đúng đắn.”

Việc thắt chặt kiểm soát của Chính phủ sẽ buộc các trường đại học và hiệp hội sinh viên phải công bố các khoản tài trợ từ nước ngoài từ 90 nghìn USD trở lên nhằm đảm bảo “các giá trị của Vương quốc Anh” không bị tổn hại.

Phản hồi từ Linacre College

Một phát ngôn viên của Linacre College cho biết rằng tất cả các khoản đóng góp cho nhà trường đều “phù hợp với hướng dẫn của chính phủ và luật pháp”.

Tuyên bố của trường nói thêm: “Các khoản đóng góp lớn đã được Hội đồng quản trị cùng với Ủy ban đánh giá các khoản quyên góp và tài trợ nghiên cứu của trường phê duyệt, cả haiquy trình xét duyệt đều kỹ lưỡng và độc lập, cân nhắc đầy đủcác vấn đề pháp lý, đạo đức và uy tín”.

Linacre College được thành lập năm 1962 và được đặt tên theo bác sĩ, học giả người Anh thời kỳ Phục Hưng - Thomas Linacre. Tuy nhiên, ở Anh, việc đổi tên trường sau khi nhận tài trợ của doanh nhân cũng phải là hiếm. 

anh_dieu_tra_khoan_tien_180_trieu_usd_cua_nguyen_thi_phuong_thao

Trường Linacre College

Manchester College, cũng thuộc hệ thống Đại học Oxford, năm 1996 đã đổi thành Harris Manchester College sau khi nhận tài trợ của doanh nhân Baron Harris. Tương tự, New Hall College thuộc Đại học Cambridge đổi tên thành Murray Edwards College năm 2008 để vinh danh nhà tài trợ Ros và Steve Edwards, cũng như nữ hiệu trưởng đầu tiên của Cambridge, bà Dame Rosemary Murray.

“Tôi từng nhiều lần đến thăm trường Đại học Oxford. Tôi rất ấn tượng với môi trường học thuật tại đây. Tôi tin rằng Oxford là nơi để tôi thực hiện mong muốn từ lâu là đóng góp cho nhân loại thông qua giáo dục, đào tạo và nghiên cứu”, theo lời bà Phương Thảo trên tờ Nikkei Asia. 

Dù vậy, đề xuất tài trợ của bà Thảo cũng nhận nhiều tranh cãi ở Việt Nam khi cộng đồng địa phương còn cần nhiều trợ giúp. Trong khi ở Oxford, một số người nhận thấy xung đột giữa danh tiếng vì môi trường của Linacre và việc Tập đoàn Sovico đầu tư vào lĩnh vực dầu khí và nhiên liệu hóa thạch.